Öncelikle şunu söyleyeyim evlilik müessesesi bugün ciddi anlamda sıkışmış durumdadır. Meselenin “doğru insanı bulma” daha doğru bir ifadeyle “uygun insanı bulma” boyutu maddi imkânsızlıklardan kat kat daha büyük bir sorun teşkil etmektedir. Bunun en büyük müsebbiplerinden birisi hayatın sokaktan, sosyal medya platformlarına taşınmasıdır. İnsanların gerçek hayatta yakinen görüştüğü kişi sayısı iki elin parmaklarını geçmiyor artık. Dolayısıyla da gençlerimiz kendilerine uygun bir evlilik bağlantısı kuracak çevrenin varlığından yoksunlar. Özellikle bizim etki alanımıza giren ve şuan bu satırları okuyan kimselerin durumu çevre ile de aşılacak gibi görünmüyor. Şöyle ki birçoklarının ailesi ve yaşadığı çevre dini hayat bakımından son derece kurak bir vaziyette. Ama kendileri çeşitli vesilelerle dini hassasiyetler edinmiş, bu anlamda kendisini geliştirmiş, manevi dünyasını mamur etmiş durumdalar; ne var ki çevresinden kendisine talip olan veya tavsiye edilen adaylar bu hayatın çok uzağındadır. Birçok kardeşimiz taliplerine namaz abdest sormaması gerektiği yoksa evde kalacağı yönünde telkinler aldığını söylüyor. Düşünün ki namaz kılacak bir aday bulmakta bile zorlanan gençlerimiz var. Durum böyle olunca bu mecradan istifade kaçınılmaz hale gelmektedir.

Bir defa şunu belirtelim internetten tanışarak evlenenlerin sayısı hiçte az değildir. Sadece yadırganma endişesiyle bunu dışa vurmuyorlar. Eğitimin, alışverişin hatta iş hayatının bile bu mecraya taşındığı bir zamanda bunda şaşılacak bir durum da yoktur. Benim mesela gerçek hayatta bir arkadaşım, bir dostum, ders alabileceğim hocam, ders okuyacağım talebem yok. Ancak sosyal medyadan edindiğim ve sürekli görüştüğümüz dostlarım, dersler yaptığımız hocalarım, talebelerim vs. var. Dolayısıyla evlilikte de bu mecradan müstağni kalamayız artık; pekâlâ tavsiyede bulunulabilir, talip olunabilir.

Ben şimdi bununla alakalı söz konusu olabilecek riskleri bertaraf etme noktasında olmazsa olmaz bazı ilkeler ortaya koymak istiyorum;

I. Öncelikle bunu katalogdan eş beğenme gibi algılamak yanlıştır. Birkaç yıldır takip ettiğimiz, paylaşımlarından gördüğümüz kadarıyla hayat felsefesini, olaylara bakış açısını beğendiğimiz birine talip olmak veya böyle birini, bir yakınımıza tavsiye etmek kabilinden anlamak gerekir ki, bu anlamda önemsenmelidir de. Zira kendi çevrenizde muhtemelen bu evsafta birini bulamıyoruz.

II. Bu mecrada insanların sahte yüz ve karakterleri konusunda son derece uyanık olmak durumundayız ve asla bu mecra son kararı verdiğimiz yer olmamalıdır.

III. Evlilik görüşmesi yaptığımız kişiyle sadece en temel şeyler (şurada yaşıyorum, şu işte çalışıyorum, şöyle bir hayat tasavvur ediyorum, evlilikten ve eşimden beklentilerim şunlar) konuşulup, en fazla bir hafta on gün içerisinde konu ailelere intikal ettirilmelidir. Yani görücü usulü devam etmelidir. Dediğim gibi bu mecradan edindiğimiz bilgiler güvenilir bilgiler değildir. Eşeği at diye satarlar insana.

IV. Farz edelim bu kişi ile evlenemedik de başkasıyla evlendik; bu kişi ile yaptığımız yazışmalar evlendiğimiz kişinin eline geçecek olsa bizi mahcup etmeyecek düzeyde, ciddiyette ve yeterlilikte olmalıdır. “Evlenme çağı gelen bir fert olarak böyle bir teşebbüste bulundum fakat uygun düşmedi” diyerek başımız dik bir biçimde konuyu kapatabileceğimiz sınırları aşmamalıdır. Nitekim görücü usulünde de insanlar başkalarıyla görüşüp evlenmedikleri olabiliyor.

V. Konuşulan konularda mutabık kalınması halinde “talep edilmeksizin” taraflar birbirine ailelerin bilgi alacağı eşraftan referanslar vermelidir. Mesela; abim falanca yerde öğretmen adı şu, dayım falanca yerin başkanı adı bu, amcam şu camide imam adı bu gibi… Ki icabında soruşturulsun bunlar kimdir, nedir, nasıl bir ailedir vs. Bazen çok garip bağlantılar kurulabiliyor ve fotoğraf büyük oranda netleşebiliyor.

Evet, bir kaç şey daha söylenilebilirse de özetle bu prensiplere dikkat edilmesi halinde başarılı sonuçlar alınacağını düşünüyorum. Bu hususta ve bu açıklıkla kaleme alınmış belki ilk yazı olması hasebiyle gözden kaçan noktalar olabilir, yorum ve katkılarınızla daha da zenginleşeceğini umuyorum. VesSelâm…

Mesut Özbilir / 27.02.2024

İLGİNİZİ ÇEKECEK BENZER YAZILAR:

İSTİHÂRE NEDİR? NASIL YAPILIR? EVLİLİK ÖNCESİ İSTİHARE GEREKLİ MİDİR?

“Kadınlar ev işi yapmak zorunda değildir” söyleminin tahlili ve cinsiyet rolleri üzerine bir mülahaza

Evlilik öncesi mutlaka konuşulması gerekenler

The post İNTERNETTEN EVLİLİLİK GÖRÜŞMESİ YAPILABİLİR Mİ? first appeared on Mesut Özbilir.

“Allahım! Senden, senin ilim ve kudretinden hayır beklerim. Senin büyük lütfundan talep ederim. Sen kadirsin, benimse gücüm yetmez, sen bilirsin, ben bilmem. Sen bütün gizlilikleri bilensin. Allahım! Şu benim işim dinim için, dünyam ve ahiretim için senin ilminde hayır diye yer almışsa onu bana nasip et, onu kolaylaştır ve bereketli kıl. Eğer şu işim dinim için, dünya ve ahiretim için senin ilminde kötü diye yazılmışsa onu benden, beni de ondan uzaklaştır. Hayır nerede ise onu nasip et ve gönlümü ona yönelt!” Hz. Peygamber sözüne devamla, “İstihâreyi yapan kişi bu sırada işini de söylesin” dedi. (Buhârî, Da’avât 49).

İstihâre, ibadet veya günah olan hükmü belli işler için yapılmaz. Yine ehil kişilerle istişâre edilmiş ve mutmain bir biçimde karara varılmış işler için de artık yapılmaz.

Şimdi çok müşahede ettiğimiz bazı hatalı anlayış ve uygulamaları vuzuha kavuşturmaya çalışalım:

I. İstihâreden sonra rüya görme şartı yoktur. Toplumumuzda yaygın olan “şu renkleri görmek olumlu, şu renkleri görmek olumsuz” kabilinden uygulamaların da dini bir temeli olmayıp şahsi tecrübelere dayanan şeylerdir. İstihâreden sonra kalbe doğan hisse bakılır; o iş hususunda kalbe bir ferahlık ve huzur geliyor, o işe rağbet artıyorsa olumlu olduğuna, sıkıntı ve huzursuzluk gelip o işten rahatsızlık duyuluyorsa olumsuz olduğuna hükmedilir.

II. Şayet bir işte istihâre ve istişâre çelişirse “ehil insanlarla yapılan istişâre” istihâreye tercih edilip, istişâre muteber kabul edilir. Yani bir işte istihâre yaptık, kalbimizde bir iç huzuru oluştu, o işi yapmaya karşı bir meyil meydana geldi, fakat ehil insanlarla yaptığımız istişâreden olumsuz netice aldık; bu takdirde o işi yapmamak gerekir. Mesela; biriyle evlenmek için istihare yaptık olumlu çıktı fakat sorup ettiğimiz güvenilir insanlar “Aman uzak durun kötü ahlaklı biri” dedi, o işi yapmayacağız. Veya bir iş yeri açacağız, istihâre yaptık, olumlu çıktı; ancak o işin erbabıyla yaptığımız istişâreler aksi istikamette oldu; bu takdirde o işin erbabıyla yaptığımız istişâreyi esas alacağız.

III. İstihâre bir işe teşebbüs etmeden önce yapılmalıdır, işe başladıktan sonra artık istihâre yapılmamalıdır. Zira bu hem muhatapların hakkına girmeye hem de gereksiz evhamlara sebebiyet vermektedir. Mesela bir kadına evlilik için talip olmadan önce istihâre yapılır ve buna göre hareket edilir, ya da gelen bir evlilik talebi için istihare yapılır ret veya onay verilir. Karar verilip yola girildikten sonra artık istihâre yapılmamalıdır. Belki başlanmış ama tamamen olumsuz bir hüviyete bürünmüş, insana sıkıntı veren bir nişanlılık sürecini bitirip bitirmeme noktasında yapılabilir.

IV. Kişi istişâre neticesinde bir karar veremez ve fakat istihâre ile de bir netice alamaz ise istihâreye yedi gün devam eder ve böylelikle kalbinin ne tarafa meyledeceğine bakar. (Geride de belirttiğimiz gibi rüya veya renk görmeyi değil, iç huzuru ve o işe karşı güzel duygular hissedip hissetmeme durumunu kastediyoruz)

Son olarak Efendimiz (s.a.s.) istihâreyi öğrettiği gibi istişâre/şûra/meşvereti de bizzat uygulayarak öğretmiş ve teşvik etmiştir. Birçok hayati meseleyi ashabıyla istişare ederek karar vermiştir. Onun için bir iş yapacağımız zaman Efendimizin tavsiyesine uyarak önce istihâre yapalım; ancak tecrübeli ve ehil insanların görüşlerinden de müstağni kalmayıp mutlaka onlarla istişâre edelim.

Özellikle gençler evlilik kararı vermeden önce mutlaka şehvetten ve romantizimden arınmış tecrübeli ve dakik gözlerin görüşüne müracaat etmelidir. Görücü usulünü öne çıkaran aslında bu özelliğiydi. Yani her iki aile büyüklerinin işin içinde olup vakayı iyi analiz etmesi.

Hâsılı kelam istihâre ve istişâre aynı yönü gösterirse gönül ferahlığıyla o iş hakkındaki olumlu veya olumsuz kararımızı verelim. Yok, istihâre olumsuz, ehil insanlarla yapılan istişâre olumlu çıkarsa şu halde istişâreye kulak verelim. İstişâre ortada kalıp herhangi bir yöne karar çıkmazsa, istihâreye göre hareket edelim.

Atalarımızın şu veciz sözüyle bitiriyorum: “Meşveretsiz kim ki bir iş işleye, Şol nedamet parmağın çok dişleye.” Yani; istişâre etmeden hareket eden, pişman olup çokça parmaklarını ısırır.

Selam hidayete tâbi olanların üzerine olsun…

Mesut Özbilir / 04.02.2024

İLGİNİZİ ÇEKECEK BENZER YAZILAR:

“EVLİLİĞİ 25 YAŞINDAN SONRAYA BIRAKMAMAYA ÇALIŞIN” TAVSİYEMİZİN SEBEPLERİ

The post İSTİHÂRE NEDİR? NASIL YAPILIR? EVLİLİK ÖNCESİ İSTİHARE GEREKLİ MİDİR? first appeared on Mesut Özbilir.