The post PORNOGRAFİ KÜLTÜRÜNÜN AİLE HAYATINA OLUMSUZ ETKİLERİ first appeared on Mesut Özbilir.

Istılah olarak “kefâet” diye ifade ettiğimiz denklik, fıkıh kitaplarımızda ele alınan nikâh bahislerinden biridir ve kadın tarafının hukukunu koruyucu bir şart olarak “erkeğin kadından daha alt bir pozisyonda olmamasını” ifade eder. Kadının erkekten alt bir pozisyonda olması ise denkliğe engel teşkil etmez.

Önemine işaret etme noktasında bir örnek verecek olursak; Hanefî fukahamız reşit bir kadının velisinin izni olmaksızın evlenebileceğini; ancak kendisine denk olmayan biriyle evlenmesi halinde velisinin bu nikâhı feshetme hakkına sahip olacağını, beyan etmişlerdir. Malumdur ki bu gibi durumlarda “Falancanın kızı gitmiş de kiminle evlenmiş” denilir. Aileye toplum tarafından bir ayıplama geleceğinden İslam hukuku veliye böyle bir yetki vermiştir.

Hanefî mezhebimiz erkeğin evleneceği kadınla aralarında altı noktada denklik arar: Nesep, müslüman olma, dindarlık, mal, meslek ve hürriyet. Bunlar örf dikkate alınarak şekillenen kıstaslar olduğu için biz burada kısaca değinip, akabinde öne çıkan bir kaçını günümüz perspektifinden irdelemeye çalışacağız.

I. Nesepte/soyda denklik: Özellikle erken dönemde Kureyş gibi kabilelerin nüfuz ve itibarı örfen de sabit olduğu için nikâhta bu denkliğe itibar edilmiştir. Günümüze uyarlarsak hırsızlık, arsızlık, fasıklık gibi kötü hasletlerle öne çıkmış bir sülaleyle, ahlakıyla tebarüz etmiş itibarlı bir sülale arasında denklik olmayacağı açıktır.

II. Müslüman olma: Bu da yine özellikle erken dönemlerde Müslüman olmaktaki kıdemi ifade eder. Yeni Müslüman olmuş bir adam üç nesildir Müslüman olan bir ailenin kızına denk sayılmaz.

III. Dinde ve takvada denklik: Dindarlık ve zenginlik maddeleri değişkenlik gösterebildiği için imamlarımız arasında farklı kanaatler ortaya çıkmıştır. Bu noktada İmam Muhammed kendisiyle alay edilen, sarhoş halde çarşıda pazarda dolaşan veya çocuklar tarafından eğlenceye alınan düşük bir kişilik olmadıktan sonra dindarlık farkı itibara alınmaz demiştir.

IV. Malda denklik: Erkek mehir verebilecek ve ailesinin nafakasını temin edecek bir gelire sahipse mal açısından denklik sağlanmış olur. Ancak kadın çok zengin olursa erkeğin sadece mehir ve nafaka noktasındaki yeterliliği aralarında denklik oluşturmaz, denilmiştir. İmam Ebû Yusuf ise meseleye farklı bakarak: “Denklikte zenginliğe itibar olunmaz, zira zenginlik değişkendir.” demiştir. Çünkü insanlar zenginken fakir olmaya, fakirken zengin olmaya dönebilmektedir.

V. Mesleki denklik hususuna gelirsek, bazı meslek gurupları toplumda çok saygın iken bazı meslekler rağbet görmeyip ancak mecburiyetten yapılmaktadır. Dolayısıyla arada çok açık bir makas bulunması nikâhta denklik unsurunu zedeler denilmiştir. Ancak mesleki denklik de değişken olduğu için Ebû Hanîfe tarafından denklik hususunda itibara alınmamıştır.

VI. Hürriyet: Günümüz itibariyle fonksiyonu kalmadığından üzerinde durmuyoruz.

Evet, el-Hidâye‘den özetlemeye çalıştığım bu takrirden anlaşıldığı üzere eşler arasında dini, mali ve sosyokültürel anlamda bir denklik bulunması isteniyor; ancak nikâhın sıhhati için olmazsa olmaz genel geçer kaideler olarak da görülmemiştir. Evliliğin selameti için dikkate alınması gereken önemli kıstaslardır. Bugün konu bağlamında gelen sorulara istinaden iki şey üzerinde duracağız: birincisi meslek, ikincisi ise dindarlık.

a)Meslek:

Öncelikle gelen mesajlardan bir iki örnek vermek istiyorum yalnız buradan söz konusu meslekleri hakir gördüğümüz anlaşılmamalıdır. Sadece eğitim, gelir ve sosyal konum itibariyle aradaki farka dikkat çekmek istiyoruz: “Hocam ben öğretmenim, ailem inşaat ustasıyla evlenmemi istiyor, açıkçası ben de olumsuz bakmıyorum ama olur mu ki?” “Hocam avukatım, otuz yaşıma yaklaştım evlenmek istiyorum, isteyenlerim de var ama güvenlik görevlisi, özel sektör çalışanı vb. meslek grupları geliyor sadece.”

Geride temas ettiğimiz üzere kadınların eğitim seviyesi ve mesleki durumlarının bir anda yükselmesi çoğunluğu güvenlik görevlisi ve özel sektör çalışanı olan erkeklerle aralarındaki makası açtı ki kanaatimce daha da açılacaktır. Çünkü tahsil ve mesleki kariyer sahibi erkeklerin önemli bir bölümü çalışan değil ev hanımı olan kadınlarla evlenmek istiyor veya evleniyor. Böyle olunca da çalışan meslek ve tahsil sahibi bekâr kadınların sayısı sürekli artıyor. Buna, son derece önemli ve yaygınlaşan bir sorun olarak dikkatinizi çekiyorum. Artık birçok genç kız sırf bu yüzden “keşke okumasaydım” diyecek noktaya gelmiştir. Şu halde bu meseleyi biraz irdelemek faydalı olacaktır.

Öncelikle şunu söyleyelim gerek geride saydığımız diğer kıstaslar gerek meslek ve tahsil noktasındaki denklik meselesi önemlidir, bunu inkâr edemeyiz; ancak karşı karşıya kaldığımız ve aşılması gereken de bir sorun var. Ehemmi mühimme tercih etme noktasında mümkün olduğunca bunları esnetmeye gayret edeceğim. Dengi yok diye bu kadar insan evlenmesin mi?

İmamlarımızın burada olaya bakışı sadece eşler arasındaki uyumu teminden ibaret olmayıp, kızın ailesinin rencide olacağı bir senaryoyu da engelleme üzerine kurulu bir denklik anlayışıdır. Onun için evlenecek kadın ve erkeğin aralarında mesleki anlamda bir makas varsa (gerideki mesajlardan hareketle öğretmen & inşaat ustası, avukat & güvenlik görevlisi gibi) bakılır;

-Kadın eğitimli olduğuna göre talip olan erkeğin kültür seviyesini tespit etmiş ve yeterli görmüşse,

-Onun mesleğini sadece alın teri, helal kazanç düzleminde görüp kendisi için bir gurur meselesi yapmıyorsa,

-Yaşadıkları çevrede de kayda değer bir gündem oluşturup ailesini rencide etmeyecekse,

-Hayata bakış itibari ile onunla olur diyorsa;

Burada denkliğe engel teşkil eden bir durum olduğunu düşünmüyorum.

Şimdi gerekçelerimi açıklayayım:

Evvela diploma, eğitim ve kültür tespitinde yegâne kıstas değildir. Kendini yetiştirmeyen insan yüksek tahsilli de olsa akademisyen de olsa nitelikli avam sınıfının bir unsuru olmaktan ötemeye gidememektedir. Öyle de lise mezunu var ki kaçın kurası, kendini yetiştirmiş, sivil toplum kuruluşlarında görevi var, sosyal hayatta aktif vs… Dolayısıyla eğitim ve kültür denkliğini salt diploma denkliği üzerinden ele almak doğru olmaz. Mutlaka nitelik sağlaması yapmak gerekir.

İkinci bir şey imamlarımızın dikkat çektiği üzere değişken olan şeylere çok fazla pay biçmemek gerekir. Evlendikten sonra üniversite bitirip atananların sayısı bir hayli fazladır. Ben evlendiğimde lise mezunu bir marangozdum, çocukken camilerdeki yaz kurslarına gitmek dışında hiçbir dini tahsilim de yoktu, hatta hanım bana Kur’an okutmuş “Bayağı iyi okuyorsun, aferin” demişti. 🙂 Şimdi hayal bile edemeyeceğimiz bir noktaya geldik.

Üç; öğretmenlik, avukatlık vb. meslekler artık çok erişilmez ulaşılmaz meslekler değil. Bizim çocukluğumuzda öğretmenler kaymakam gibi bir pozisyondaydı. Girdiği yerde herkes ayağa kalkar yer verirdi. Şimdi ise öyle değil, hem bu vasıflarını kaybetti, hem çok yaygın hem de yığınla insan bu okullardan mezun olmuş atanmayı bekliyor.

Bu noktada benim dikkatimi çeken bir şey söyleyeyim; dışarıdan bakıldığı zaman öğretmenlerin en kolay evlenme potansiyeline sahip insanlar olduğu intibaı oluşuyor, o kadar üniversite hayatı var, okulda evlenebileceği birçok meslektaşı var vs. ancak durum şu sıra pek öyle değil. Gerek reel gerek sanaldaki gözlemlerim bariz bir biçimde bunu ortaya koyuyor. En önemli sebebi işte bu mesleki makas. “O öğretmen bizim oğlanı almaz” diye kimse talip olmuyor, her öğretmene de bir öğretmen bulunmuyor.

Bu başlıkla ilgili son olarak şunu söyleyeyim, ben astsubay kadınla evli uzman çavuş gördüm. İlgimi çekti sordum bu nasıl olur? diye “Karakolda hanımına ‘komutanım’ diyor” dediler. 🙂 Diyeceğim o ki, artık bu gibi şeyler aşılmış, bireyselleşme topluma o kadar hâkim oldu ki artık kimse kimsenin hayatına müdahil olmuyor. Meseleye ağanın kızıyla kâhyanın oğlu kabilinden bakamayız artık.

B)Dindarlık:

Bu başlıkla alakalı gelen sorular da daha çok “Hocam isteyenlerim var ama hiçbiri namaz kılmıyor.” Bazıları aileleri tarafından “Namaz abdest sormaya devam edersen evde kalırsın” telkinleri alırken, bazıları “Namaz için nasıl böyle bir talibi geri çevirirsin?” tepkilerine maruz kalıyor. Bir kısım dünürler de “Namaz kılmıyor ama evlenince sen kıldırırsın” diyerek günü kurtarmaya çalışıyormuş. Artık bazı hanımlar o kadar daralmış ki “Evin reisi ve ailesinin dini terbiyesini temin edecek olan erkek iken, ben niye onun namazını takip ediyorum” diyorlar. Yani eli yüzü düzgün, cumalara gidiyor, helale harama da dikkat ediyor ama namaza gevşek, bunu da geri çevirmeyelim artık, ahir zamandayız, demek istiyorlar. 🙂

Bu konuda ısrarcı olan kardeşlerime tavsiyem dua edin, hayırlısıyla nasibinizi bekleyin; ancak “yaş kemale erdi, bıçak kemiğe dayandı” diyorsanız; geride İmam Muhammed’in en uç örnekleri ihtiva eden beyanını zikrettik, bu konuda kınanacak değilsiniz. Size helal haram ve ahlakı hususunda güven veriyor ve namaza başlayacağına dair de söz veriyorsa, sözüne itimat edip, kabul edebilirsiniz.

Son olarak bir şey daha söyleyip bitireyim; evlenecek olanlar ne istediğini bilerek değerlendirme yapmalıdır. Mesleğine bağlı, yükselmeye çalışan, kariyer planları olan biriyle, “iyi kötü bir işimiz var, gidip geliyoruz, maaşımız yatıyor çok şükür” diye olaya basitçe bakan iki insan hali hazırda aynı mesleği yapıyor olsalar da durumları farklıdır. İlk zikrettiğim için mesleki denklik çok önemlidir ama ikincisi için pek de önemli değildir.

Bu konuda belki mevcudun dışına çıkarak yeni şeyler söylemiş olmam hasebiyle illaki eleştiriye mahal yerler olacaktır. İsabet ettiysek Allah’ın lütfuyladır, hata ettiysek kendi kusurumuzdur… Etrafınızdan edindiğiniz tecrübeleri, yorum ve eleştirilerinizi paylaşırsanız telafi ederiz inşallah… Vallahu ‘âlemu bi’s-savâb…

Mesut Özbilir / 26.03.2024

The post EVLİLİKTE “EŞLER ARASI DENKLİK” MESELESİ first appeared on Mesut Özbilir.

“Hiç şüphe yok ki Allah, âdemoğlunun zinadan nasibini yazmıştır. Buna erişecektir. Gözlerin zinası bakmak, kulakların zinası dinlemek, dilin zinası konuşmak, elin zinası tutmak, ayağın zinası da yürümektir. Kalp heves eder, temenni eder. Tenasül uzvu bunu tasdik eder veya yalanlar.”[1]

Ne yazık ki günümüzde kız erkek karışık devam eden özellikle lise ve üniversite eğitimi insanın karşı cinse en ilgi duyduğu zamanları ihtiva etmesi hasebiyle, zinayı ve zinaya götüren ilişkileri de son derece olağan hale getirmiştir. Hele de ailesinden uzak şehirlerde üniversite okuyan gençler arasında son derece talihsiz hatalar işlenmektedir. “Şeytanın sağdan yaklaşması” diye tabir ettiğimiz: “nasıl olsa evleneceğiz/ciddi düşünüyoruz” gibi saiklerle kurulan duygusal münasebetler çoğu kere dramlara sahne olmaktadır.

Hal böyle olunca da birçok gencimiz gerçek manada evlilik yoluna bir hayli bagaj ve kabarık faturayla birlikte girebilmektedir. İşte bu noktada tereddütte kalanlar, vicdan azabı duyanlar veya “Acaba ilerde karşıma çıkar mı?” endişesi taşıyanlar bu geçmişi evleneceği kişiye açıp açmama noktasında sorular sormaktalar. Bu sebeple meseleyi gündemime almış oldum.

Konuyla ilgili asrısaadetten nakledilen hadiselerden biri şöyledir: Bir adam Rasûlullah’ın (s.a.s.) huzuruna gelerek zina ettiğini itiraf etti. Efendimiz (s.a.s.) Nur Sûresi’nin 2. ayeti uyarınca adama yüz sopa vurdurduktan sonra minbere çıktı ve insanlara şöyle hitap etti: “Ey İnsanlar! Allah’ın takdir ettiği cezalardan uzaklaşma zamanı geldi! Artık kim şu çirkin işlerden birini yaparsa, Allah’ın gizlediğini o da gizlesin! Kim de gizli olanı (günahını) bize açarsa, Allah’ın kitabındaki hükmü tatbik ederiz.”[2] Rivayetin bazı varyantlarında “Tövbe etsin ve gizlesin”[3] ifadesi yer almaktadır.

Benzer rivayetlerin bir kısmında Efendimiz (s.a.s.) itirafçı olan şahıstan yüz çevirerek onu konuşturmaktan ve dinlemekten sarfı nazar ederken,[4] bir kısmında ise “Bu günahını gizleseydin senin için daha hayırlı olurdu”[5] buyurmuştur. Yine başka bir hadis-i şeriflerinde ise şöyle buyurmuştur:

“Günahı alenî işleyenler hariç ümmetimin hepsi affa mazhar olacaktır. Kişinin gece işlediği kötü bir ameli Allah örtmüştür. Ama sabah olunca o: ‘Ey falan, bu gece ben şu şu işleri yaptım!’ der. Böylece o, geceleyin Allah kendini örtmüş olduğu halde, sabahleyin, üzerindeki Allah’ın örtüsünü açar. İşte bu, günahı alenî işlemenin bir çeşididir.”[6]

Konumuzla doğrudan ilgili olarak şu vakayı da zikretmek istiyoruz:

Bir adam Hz. Ömer’in (r.a.) yanına gelerek şöyle dedi: “Benim kızım İslam’ın ceza gerektiren fiillerinden birini işledi (zinaya düştü) ve bundan dolayı damarlarını keserek intihara teşebbüs etti. Durumu fark ettiğimde bazı damarlarını kesmişti, müdahale ettim ve onu iyileştirdim. Kızım bu hadiseden sonra Kur’an’a yöneldi ve takva üzere bir hayat sürmeye başladı. Şimdi ise kızımla evlenmek isteyen biri var ve ben bu durumu ona anlatmayı düşünüyorum (ne dersiniz)?” Hz. Ömer (r.a.) şöyle cevap verdi: “Allah’ın örttüğü şeyi sen mi açığa vuracaksın? Allah’a yemin ederim ki, böyle bir şey yaparsan (bu durumdan söz edersen) seni cezalandırırım. Git ve kızını iffetli bir Müslüman kadın gibi evlendir.”[7]

Burada zikrettiğimiz ve pek çoğuna da yer veremediğimiz bütün bu rivayetlerden açıkça ortaya çıkıyor ki İslam’ın bu konuda beklediği tavır net olarak; işlenen bir günahı Allah örtmüş aşikâr etmemişse, kişinin de onu açığa vurmayıp gizlemesi ve bu günahından ötürü tövbe etmesidir. “Günahından tövbe eden sanki o günahı hiç işlememiş gibidir”[8] hadisi-i şerifi de buna işaret etmektedir. Âlimlerimiz de ilgili rivayetlerden yola çıkarak; “Had cezası gerektiren günahlardan birini işleyen kişiye bunu gizlemesi ve tövbe etmesi vaciptir”[9] demişlerdir.

Dolayısıyla kişi gerek evlilik görüşmesinde gerek başka vesilelerle günahlarını anlatmamalıdır. Hele ki tövbe edip terk ettiği günahlarını asla söz konusu etmemelidir. (Tabi başkasının hakkına taalluk eden hırsızlık, gasp, zimmete geçirme gibi günahlar hak sahibine hakkını teslim etmeyi veya bir şekilde helalleşmeyi gerektirdiği için bundan müstesnadır.)

Ancak burada günümüz itibariyle öne çıkan bazı noktalara dikkat çekeceğiz:

I. Söz konusu kişi öncelikle bu günahını terk etmiş ve tevbe etmiş olmalıdır. Bu gibi ilişkileri yaşam biçimi haline getirenler iffetli bir insan izlenimi oluşturarak bir başka iffetli insanın hayatına girmemelidir. Nitekim Kuran-ı Kerim’de “Kötü kadınlar, kötü erkeklere; kötü erkekler de kötü kadınlara; temiz kadınlar temiz erkeklere, temiz erkekler de temiz kadınlara layıktır…”[10] buyurulmaktadır.

II. Tevbe edilip perde çekilmiş olsa bile günümüzde görüntü kayıtlarının yaygınlığı göz önünde bulundurulmalı, sosyal medyada mutluluk pozları paylaşılmış ve çok ortalığa düşmüş izahı zor bir vaziyet var ise şu halde o günahın “örtülü” olduğu tartışmalı hale gelmiş olacağından kişi hesabını kendisi yapmalıdır. Nitekim zaman zaman sosyal medyada paylaşılan nişan fotoğraflarının yorum kısmına derhal o kişinin geçmiş defterlerini döken birilerinin çıktığını görmekteyiz. Onun için bugün yarın karşımıza çıkacağını ve bizi zor duruma düşüreceğini ön gördüğümüz bir durum varsa evleneceğimiz kişiyle paylaşılması hususu tekrar gözden geçirilmelidir.

III. Bu konu bazıları tarafından da şu şekliyle soruluyor: “Hocam ben otuz yaşıma yaklaştım ne elime birinin eli değdi, ne de birisiyle bir masada baş başa oturdum, dolayısıyla evleneceğim kişiden de aynı vasıfta olmasını bekliyorum. Şu halde evleneceğim kişiye geçmişini sormam doğru olur mu?” Böyle bir suale hakkınız olmakla beraber sorunuzun cevabı muhatabınızın durumuna göre değişir. Mesela sizi her açıdan tatmin eden, dini ve ahlakıyla tebarüz etmiş birine sormamak daha uygundur. Keza kesinlikle vazgeçemeyeceğiniz ve evlenmekte kararlı olduğunuz birine de kesinlikle sormamak gerekir. Çünkü alacağınız cevap sürekli sizi kemiren bir vesvese olmaktan başka işe yaramayacak.

IV. Yaşadığımız çağı göz önünde bulundurarak yıllarca kız erkek karışık okullarda okumuş insanlara bu konuda çok fazla soru sorma taraftarı olmayalım. Zira bu bataklıktan çamura bulaşmadan çıkan çok az kimse vardır. Hele de bu bataklıktan nasibimizi almışsak ve sağımıza solumuza çamur bulaşmışsa başkalarına bu konuda soru sormaya da hakkımız olmasa gerekir.

V. Eğer sorulursa olan bir şeyi gizlemek adına inkâr edebilir miyiz? Yalan söylememek ve kabaca şöyle cevap vermek gerekir: “Toy ve cahil zamanlarımda hatalarım oldu, ben tövbe ettim, Allah da günahımı örttü. Allah’ın ve benim kapattığım bir dosyayla ilgilenmemenizi, ilgileniyorsanız nasibinizi başka yerde aramanızı tavsiye ederim.”

VI. Birçok gencimiz zinanın yağmur gibi yağdığı bir çağda kendisine kucak açanlardan yüz çevirerek, sabretmiş ve mahremini mahremine saklamıştır. Dolayısıyla bu noktada hassasiyet taşıyanılar için en uygun olan, daha ilk aşamada “Benim elime namahrem eli değmedi veya bekâretimi yalnızca eşime sakladım; ancak da benim gibi olan biriyle evlenmek istiyorum” diyerek baştan çizgiyi çekmektir. Daha sonraya bu gibi soruları bırakmak her açıdan uygun değildir.

Evet, eksik bıraktığım yerler illaki olacaktır; ancak ana hatlarıyla konuyu özetlemeye çalıştım. Allah Teala çoluk çocuğumuzu, gençlerimizi, nesillerimizi muhafaza eylesin… Amin.

Mesut Özbilir / 02.04.2024

[1] el-Buharî, Kader 9 nr: 6243; İsti’zân 12 nr: 6612; Müslim, Kader 20, 21; Ebû Dâvûd, Nikâh 43 nr: 2152.

[2] el-Muvatta’, Hudûd 12.

[3] Hâkim, el-Müstedrek, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1990, IV/272.

[4] el-Muvatta’, Hudûd 2.

[5] el-Muvatta’, Hudûd 3.

[6] Buharî, Edeb 60; Müslim, Zühd 52, (2990).

[7] Abdurrezzâk, el-Musannef (Dâru’t-te’sîl, 2013) VI/306; Müsnedü’l-Hâris (Merkezü Hidmeti’s-sünneti, Medîne, 1992), VI/559; İbn Abdilber, el-İstizkâr (Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 2000), V/539.

[8] İbn Mâce, Zühd 30, nr: 4250.

[9] İbn Abdilber, et-Temhîd (Müessesetü’l-furkân, Londra, 2017) III/732; ez-Zürkânî, Şerhu’l-Muvatta’ (Dâru’l-Hadîs, Kahire, 2015), IV/196.

[10] en-Nûr, 26.

The post EVLENECEĞİMİZ KİŞİYE GEÇMİŞTEKİ HATALARIMIZI ANLATMALI MIYIZ? first appeared on Mesut Özbilir.

Öncelikle şunu söyleyeyim evlilik müessesesi bugün ciddi anlamda sıkışmış durumdadır. Meselenin “doğru insanı bulma” daha doğru bir ifadeyle “uygun insanı bulma” boyutu maddi imkânsızlıklardan kat kat daha büyük bir sorun teşkil etmektedir. Bunun en büyük müsebbiplerinden birisi hayatın sokaktan, sosyal medya platformlarına taşınmasıdır. İnsanların gerçek hayatta yakinen görüştüğü kişi sayısı iki elin parmaklarını geçmiyor artık. Dolayısıyla da gençlerimiz kendilerine uygun bir evlilik bağlantısı kuracak çevrenin varlığından yoksunlar. Özellikle bizim etki alanımıza giren ve şuan bu satırları okuyan kimselerin durumu çevre ile de aşılacak gibi görünmüyor. Şöyle ki birçoklarının ailesi ve yaşadığı çevre dini hayat bakımından son derece kurak bir vaziyette. Ama kendileri çeşitli vesilelerle dini hassasiyetler edinmiş, bu anlamda kendisini geliştirmiş, manevi dünyasını mamur etmiş durumdalar; ne var ki çevresinden kendisine talip olan veya tavsiye edilen adaylar bu hayatın çok uzağındadır. Birçok kardeşimiz taliplerine namaz abdest sormaması gerektiği yoksa evde kalacağı yönünde telkinler aldığını söylüyor. Düşünün ki namaz kılacak bir aday bulmakta bile zorlanan gençlerimiz var. Durum böyle olunca bu mecradan istifade kaçınılmaz hale gelmektedir.

Bir defa şunu belirtelim internetten tanışarak evlenenlerin sayısı hiçte az değildir. Sadece yadırganma endişesiyle bunu dışa vurmuyorlar. Eğitimin, alışverişin hatta iş hayatının bile bu mecraya taşındığı bir zamanda bunda şaşılacak bir durum da yoktur. Benim mesela gerçek hayatta bir arkadaşım, bir dostum, ders alabileceğim hocam, ders okuyacağım talebem yok. Ancak sosyal medyadan edindiğim ve sürekli görüştüğümüz dostlarım, dersler yaptığımız hocalarım, talebelerim vs. var. Dolayısıyla evlilikte de bu mecradan müstağni kalamayız artık; pekâlâ tavsiyede bulunulabilir, talip olunabilir.

Ben şimdi bununla alakalı söz konusu olabilecek riskleri bertaraf etme noktasında olmazsa olmaz bazı ilkeler ortaya koymak istiyorum;

I. Öncelikle bunu katalogdan eş beğenme gibi algılamak yanlıştır. Birkaç yıldır takip ettiğimiz, paylaşımlarından gördüğümüz kadarıyla hayat felsefesini, olaylara bakış açısını beğendiğimiz birine talip olmak veya böyle birini, bir yakınımıza tavsiye etmek kabilinden anlamak gerekir ki, bu anlamda önemsenmelidir de. Zira kendi çevrenizde muhtemelen bu evsafta birini bulamıyoruz.

II. Bu mecrada insanların sahte yüz ve karakterleri konusunda son derece uyanık olmak durumundayız ve asla bu mecra son kararı verdiğimiz yer olmamalıdır.

III. Evlilik görüşmesi yaptığımız kişiyle sadece en temel şeyler (şurada yaşıyorum, şu işte çalışıyorum, şöyle bir hayat tasavvur ediyorum, evlilikten ve eşimden beklentilerim şunlar) konuşulup, en fazla bir hafta on gün içerisinde konu ailelere intikal ettirilmelidir. Yani görücü usulü devam etmelidir. Dediğim gibi bu mecradan edindiğimiz bilgiler güvenilir bilgiler değildir. Eşeği at diye satarlar insana.

IV. Farz edelim bu kişi ile evlenemedik de başkasıyla evlendik; bu kişi ile yaptığımız yazışmalar evlendiğimiz kişinin eline geçecek olsa bizi mahcup etmeyecek düzeyde, ciddiyette ve yeterlilikte olmalıdır. “Evlenme çağı gelen bir fert olarak böyle bir teşebbüste bulundum fakat uygun düşmedi” diyerek başımız dik bir biçimde konuyu kapatabileceğimiz sınırları aşmamalıdır. Nitekim görücü usulünde de insanlar başkalarıyla görüşüp evlenmedikleri olabiliyor.

V. Konuşulan konularda mutabık kalınması halinde “talep edilmeksizin” taraflar birbirine ailelerin bilgi alacağı eşraftan referanslar vermelidir. Mesela; abim falanca yerde öğretmen adı şu, dayım falanca yerin başkanı adı bu, amcam şu camide imam adı bu gibi… Ki icabında soruşturulsun bunlar kimdir, nedir, nasıl bir ailedir vs. Bazen çok garip bağlantılar kurulabiliyor ve fotoğraf büyük oranda netleşebiliyor.

Evet, bir kaç şey daha söylenilebilirse de özetle bu prensiplere dikkat edilmesi halinde başarılı sonuçlar alınacağını düşünüyorum. Bu hususta ve bu açıklıkla kaleme alınmış belki ilk yazı olması hasebiyle gözden kaçan noktalar olabilir, yorum ve katkılarınızla daha da zenginleşeceğini umuyorum. VesSelâm…

Mesut Özbilir / 27.02.2024

İLGİNİZİ ÇEKECEK BENZER YAZILAR:

İSTİHÂRE NEDİR? NASIL YAPILIR? EVLİLİK ÖNCESİ İSTİHARE GEREKLİ MİDİR?

“Kadınlar ev işi yapmak zorunda değildir” söyleminin tahlili ve cinsiyet rolleri üzerine bir mülahaza

Evlilik öncesi mutlaka konuşulması gerekenler

The post İNTERNETTEN EVLİLİLİK GÖRÜŞMESİ YAPILABİLİR Mİ? first appeared on Mesut Özbilir.

Kader, başımıza gelecek her şeyi Allah’ın ezelde bilip takdir etmesidir. Bilmesi tamam, peki takdir etmesi ne demek?

Dünyada aynı anda milyarlarca insan yaşıyor, her biri mutlak olarak kendi iradesiyle hareket etse olaylar tıkanır, dünyada bir düzen olmazdı. Allah bizim irademize bıraktığı şeyleri bile takdir etmiştir, yani programlamıştır.

Bazen bazı şeyleri yapmak isteriz ama yapamayız. Çiftçi tarlasını eker, sular, her türlü bakımını yapar ama bazen mahsul alamaz; dolu vurur, kuraklık olur, tarlası yanar gibi… Böyle bir örgü vardır ya işte bu Allah’ın takdiridir. Youtube’da trafik kazalarının kamera kayıtlarına bakarsanız, adeta milimetrik bir hesap görürsünüz. Birbirine giren onlarca arabanın arasından iğne deliğinden geçer gibi bir arabanın sıyrılıp geçtiğini görürsünüz. Ya da fırlayan bir otomobil lastiğinin 500m ötede kendi halinde kaldırımda yürüyen bir insanın eceli olduğunu… Buna “kaza” denir ki dilimize de böyle geçmiştir. Keza bizim doğduğumuz zaman, mekân, anne-baba vs… bunlar da yine bizim irademiz dışında gelişen Allah’ın takdir ettiği şeylerdir. Bunun dışındaki amellerimiz kendi irade ve tercihlerimizin neticesidir. Allah’ın bunları ezelde biliyor oluşu bizi rüzgârın önündeki bir gazel gibi hareket etmeye zorlamaz.

Peki, evlilik bu örgünün neresindedir?

Evlilik tıpkı rızık gibidir. Bizim irademizle gerçekleşir. Evlenmek istemek veya istememek bizim tercihimizdir. Evlendiğimiz kişiyi seçmek de yine bizim tercihimizdir. Nasıl ki Allah rızkımızı takdir etmiştir ama bizim çalışmamıza bağlamıştır. Herkes rızkı verenin Allah olduğunu bilir ama bununla birlikte her sabah kalkıp o takdir olunan rızkını aramaya çıkar. İşte evlilikte de aynı bu şekilde hareket etmek gerekir.

Bugün maalesef birçokları kendi tercihlerinin ya da toplumsal kabullerin  neticelerini de kadere bağlıyor. Evlilik için aranılan yıllar, talep edilen yıllar, gözlerin aradığı yıllar evliliğe mesafeli duruluyor, bayramlarda “evlilikten” bahis açanlara surat asılıyor ve fakat akranları evlenip çoluk çocuğa karıştıktan sonra “kısmetim kapalı” deniliyor. Sözgelimi 18-25 yaş arasında iken “çevresinde” evlenmesi muhtemel aday sayısı 20 ise, ilerleyen yaşlarda bu 3-5’e düşmektedir.

Bir çiftçi kış günü karın üzerine tohum serpip mahsul alabilir mi? İşte evlilik tohumunu da hayatın ilk baharında serpmek gerekiyor… Bir esnaf insanların alışverişte olduğu gündüz vakti dükkânını açmasa da herkesin uykuda olduğu gece vakti açsa satış yapabilir mi? İnsanların talebini dikkate alması gerekir değil mi? İşte evliliğin de tohum serpmeye, kapıyı açık tutmaya elverişli bir dönemi vardır ki, onu gözetmek gerekir. Dolayısıyla açık tutulması gereken bir zamanda kendi iradeleriyle bu kapıyı kapalı tutanların neticelerini salt kadere bağlaması isabetli bir yaklaşım olmayacaktır.

Bir büyüğümüzden şöyle bir soru aldım; “Hocam bizim zamanımızda evliliğin kaderi 21-22 yaştı, askerden gelen evleniyordu da şimdi 30-35’e mi çıktı?

Öyle ya, kader de mi evlilik yaşına zam yapıyor? Değil! İfade etmeye çalıştığım gibi tercih meselesi. Tabi bir takım toplumsal telkin ve tahriklerin de bunda payı büyüktür. Özellikle 90nesli bu telkin ve tahriklerin kurbanı oldu.

Lakin geride işaret ettiğimiz gibi; bazen insan en mümbit tarlaya en uygun zamanda en uygun tohumu serpse de mahsul alamayabiliyor. En doğru zamanda, en yerinde yatırımı yapsa da zarar edip batabiliyor. Etrafımızda görürüz, yıllarca bir fiil evlenmeye çalışıp da hiçbir olumsuzluk olmadığı halde bir türlü evlenemeyenler vardır; ancak istisnalar kaideyi bozmaz. İstisnaları merkeze alarak genellemek ve bütün evlilikleri mutlak kadere bağlamak doğru değildir.

Bu bağlamda atalarımız “Ava giden avlanır” demişler. Yani her ava giden avlanamaz (av elde edemez) ama illaki avlananlar, ava gidenlerdir, ava gitmeyenlerin ayağına av gelmez, demek istemişlerdir. Dolayısıyla vakitlice evlenmeye kast edenlerin çok büyük çoğunluğu evlenmektedir, bu çok açık.

Eşimiz de keza bizim kendi tercihimizdir. Ancak bazen kader örgüsünü belirgin bir biçimde bu alanda görürüz. Hayret ederiz; “bu nasıl oldu?” ya da “bunlar nasıl birbirini buldu?” diye.

Burada şöyle bir tasvir yapayım. Bir delikanlı her gün sabah 08:30’da A21 otobüsüyle işe gidiyor. Fakat bir gün uyuyakaldı otobüsü kaçırdı ve bir sonraki 09:00 otobüsüne bindi. Orada annesiyle hastaneye giden bir kız gördü, beğendi, harekete geçti araştırdı etti ve onunla evlendi. Otobüsü bir gün önce kaçırsa göremeyecek, bir gün sonra kaçırsa yine göremeyecek; o gün, o saatte, o otobüste, o kızı bulduran kaderin bu örgüsüdür işte. Ancak birbirleriyle evlenmeyi tercih eden yine kendileridir, cebir yoktur.

Son söz: X platformunun sosyolojik yapısının farkındayım. Onun için ümitsizlik yok, duaya devam, girişimlere devam, ne kadar rutini bozarsak, ne kadar sosyal olursak ve evliliğe açık görüntüsü verirsek evlilik de bize bir o kadar gelir. Özellikle 90 nesli geç evlilik propagandalarının kurbanı oldu. Birçokları kendilerine uygun akranlarından ayrı düştü, dolayısıyla bu noktada mümkün olduğunca aracı olmaya, birbirine uygun insanları birbirine buldurmaya gayret gösterelim. Bunu kendimize kulluk vazifesi bilelim.

Efendimizin (s.a.s.) bir hadisiyle bitirelim: “Ey Ali! Şu üç şeyi geciktirme! Vakti gelen namazı; hazır olan cenazeyi; dengini bulduğunda bekârlerı evlendirmeyi…”

(Tirmizi, Salat,127, Cenaiz, 73; Hâkim, 2/176)

Mesut Özbilir/ 05.03.2024

İLGİLİ YAZILAR:

“EVLİLİĞİ 25 YAŞINDAN SONRAYA BIRAKMAMAYA ÇALIŞIN” TAVSİYEMİZİN SEBEPLERİ

İSTİHÂRE NEDİR? NASIL YAPILIR? EVLİLİK ÖNCESİ İSTİHARE GEREKLİ MİDİR?

The post EVLİLİK KADER ÖRGÜSÜ Eşimiz kaderimiz midir? Evlilik kader midir? first appeared on Mesut Özbilir.

“Allahım! Senden, senin ilim ve kudretinden hayır beklerim. Senin büyük lütfundan talep ederim. Sen kadirsin, benimse gücüm yetmez, sen bilirsin, ben bilmem. Sen bütün gizlilikleri bilensin. Allahım! Şu benim işim dinim için, dünyam ve ahiretim için senin ilminde hayır diye yer almışsa onu bana nasip et, onu kolaylaştır ve bereketli kıl. Eğer şu işim dinim için, dünya ve ahiretim için senin ilminde kötü diye yazılmışsa onu benden, beni de ondan uzaklaştır. Hayır nerede ise onu nasip et ve gönlümü ona yönelt!” Hz. Peygamber sözüne devamla, “İstihâreyi yapan kişi bu sırada işini de söylesin” dedi. (Buhârî, Da’avât 49).

İstihâre, ibadet veya günah olan hükmü belli işler için yapılmaz. Yine ehil kişilerle istişâre edilmiş ve mutmain bir biçimde karara varılmış işler için de artık yapılmaz.

Şimdi çok müşahede ettiğimiz bazı hatalı anlayış ve uygulamaları vuzuha kavuşturmaya çalışalım:

I. İstihâreden sonra rüya görme şartı yoktur. Toplumumuzda yaygın olan “şu renkleri görmek olumlu, şu renkleri görmek olumsuz” kabilinden uygulamaların da dini bir temeli olmayıp şahsi tecrübelere dayanan şeylerdir. İstihâreden sonra kalbe doğan hisse bakılır; o iş hususunda kalbe bir ferahlık ve huzur geliyor, o işe rağbet artıyorsa olumlu olduğuna, sıkıntı ve huzursuzluk gelip o işten rahatsızlık duyuluyorsa olumsuz olduğuna hükmedilir.

II. Şayet bir işte istihâre ve istişâre çelişirse “ehil insanlarla yapılan istişâre” istihâreye tercih edilip, istişâre muteber kabul edilir. Yani bir işte istihâre yaptık, kalbimizde bir iç huzuru oluştu, o işi yapmaya karşı bir meyil meydana geldi, fakat ehil insanlarla yaptığımız istişâreden olumsuz netice aldık; bu takdirde o işi yapmamak gerekir. Mesela; biriyle evlenmek için istihare yaptık olumlu çıktı fakat sorup ettiğimiz güvenilir insanlar “Aman uzak durun kötü ahlaklı biri” dedi, o işi yapmayacağız. Veya bir iş yeri açacağız, istihâre yaptık, olumlu çıktı; ancak o işin erbabıyla yaptığımız istişâreler aksi istikamette oldu; bu takdirde o işin erbabıyla yaptığımız istişâreyi esas alacağız.

III. İstihâre bir işe teşebbüs etmeden önce yapılmalıdır, işe başladıktan sonra artık istihâre yapılmamalıdır. Zira bu hem muhatapların hakkına girmeye hem de gereksiz evhamlara sebebiyet vermektedir. Mesela bir kadına evlilik için talip olmadan önce istihâre yapılır ve buna göre hareket edilir, ya da gelen bir evlilik talebi için istihare yapılır ret veya onay verilir. Karar verilip yola girildikten sonra artık istihâre yapılmamalıdır. Belki başlanmış ama tamamen olumsuz bir hüviyete bürünmüş, insana sıkıntı veren bir nişanlılık sürecini bitirip bitirmeme noktasında yapılabilir.

IV. Kişi istişâre neticesinde bir karar veremez ve fakat istihâre ile de bir netice alamaz ise istihâreye yedi gün devam eder ve böylelikle kalbinin ne tarafa meyledeceğine bakar. (Geride de belirttiğimiz gibi rüya veya renk görmeyi değil, iç huzuru ve o işe karşı güzel duygular hissedip hissetmeme durumunu kastediyoruz)

Son olarak Efendimiz (s.a.s.) istihâreyi öğrettiği gibi istişâre/şûra/meşvereti de bizzat uygulayarak öğretmiş ve teşvik etmiştir. Birçok hayati meseleyi ashabıyla istişare ederek karar vermiştir. Onun için bir iş yapacağımız zaman Efendimizin tavsiyesine uyarak önce istihâre yapalım; ancak tecrübeli ve ehil insanların görüşlerinden de müstağni kalmayıp mutlaka onlarla istişâre edelim.

Özellikle gençler evlilik kararı vermeden önce mutlaka şehvetten ve romantizimden arınmış tecrübeli ve dakik gözlerin görüşüne müracaat etmelidir. Görücü usulünü öne çıkaran aslında bu özelliğiydi. Yani her iki aile büyüklerinin işin içinde olup vakayı iyi analiz etmesi.

Hâsılı kelam istihâre ve istişâre aynı yönü gösterirse gönül ferahlığıyla o iş hakkındaki olumlu veya olumsuz kararımızı verelim. Yok, istihâre olumsuz, ehil insanlarla yapılan istişâre olumlu çıkarsa şu halde istişâreye kulak verelim. İstişâre ortada kalıp herhangi bir yöne karar çıkmazsa, istihâreye göre hareket edelim.

Atalarımızın şu veciz sözüyle bitiriyorum: “Meşveretsiz kim ki bir iş işleye, Şol nedamet parmağın çok dişleye.” Yani; istişâre etmeden hareket eden, pişman olup çokça parmaklarını ısırır.

Selam hidayete tâbi olanların üzerine olsun…

Mesut Özbilir / 04.02.2024

İLGİNİZİ ÇEKECEK BENZER YAZILAR:

“EVLİLİĞİ 25 YAŞINDAN SONRAYA BIRAKMAMAYA ÇALIŞIN” TAVSİYEMİZİN SEBEPLERİ

The post İSTİHÂRE NEDİR? NASIL YAPILIR? EVLİLİK ÖNCESİ İSTİHARE GEREKLİ MİDİR? first appeared on Mesut Özbilir.

Öncelikle şunu ifade edelim. Bu sadece bir tavsiyeden ibarettir, “şu yaşta evlenilir bu yaşta evlenilmez” diye bir sınır çizemeyiz. Ancak önemli bir tavsiye olduğunu da söylememiz gerekir. Zira belli çevreler tarafından ısrarla dillendirilen “olgunlaştıktan sonra evlenme” şeklindeki çok problemli bulduğumuz bir bakış açısı öylesine yaygınlaştırıldı ki, birçok gencin evliliğini haybeden otuz yaşın üzerine atmaya başladı. İşte buna itiraz sadedinde yaşa dikkat çekmek istedim.

Neden mümkün olduğunca erken yaşta evlenmeye çalışın, tavsiyesinde bulunuyoruz, bu noktada beş sebep zikredeceğim:

I. Gebelik için en uygun yaş 18-24 yaş arasıdır. Evlilikte yaş ilerledikçe gebe kalma zorlaşır. Etrafımızda tüp bebek için müracaat eden tanıdıklarımızın neredeyse tamamı geç yaşlarda evlenenlerden oluşmaktadır. Bu noktada küçük bir araştırma yapabilirsiniz. Ayrıca çocuk bakma ve büyütme noktasında da bu yaşlar tahammül seviyesinin daha yüksek olduğu, ebeveynliği hazmetmeye en elverişli yaşlardır.

II. İnsan bu yaşlarda daha enerji dolu, daha dirençli, daha mücadeleci oluyor. Karşı cinse karşı ilgisi daha fazla, duyguları daha yoğun, arzuları daha canlı oluyor. Bu vasıflar da yaş ilerledikçe azalıyor. Kızıyorsunuz diye rakam vermek istemiyorum ama evliliği cazip hale getiren bu etkenler azalınca belli bir yaştan sonra insan evlilik yükünün altına girmek istemiyor. Zaman zaman duyuyoruz 18 yaşlarında gençler, kaçmışlar resmi nikâh yapmışlar, iş yok güç yok, ailelerin rızası yok ama hiç umurlarında da değil, her şeyi karşılarına almışlar “Allah büyüktür” deyip evlenmişler. Çünkü insanın o yaşlarda kanı hızlı akıyor, “delikanlı” diye tabir ediyoruz, her riski alabiliyor ve her zorluğa göğüs gerebiliyor; ancak yaş ilerledikçe işi de olsa, evi de olsa, çok iyi geliri de olsa, dengini de bulsa basit zorlukları dahi gözünde büyütmeye başlıyor.

III. Meşru olduğu için veya doğru bulduğum için değil vaki ve şayi olduğu için söylüyorum; ilerleyen yaşlara kadar yapılan gönül kaçamakları ve flört türü ilişkiler neticesinde alınan yaralar insanın güven duygusunu ciddi anlamda tahrip ediyor ve evlilik için herhangi birini hayatına sokmakta çok ciddi tereddütler yaşanıyor. Kimseyi beğenemiyor, kimseye güvenemiyor.

IV. Şuan hitap ettiğim kitle çoğunlukla üniversiteli veya mezun olduğu için ekliyorum, erken yaşlarda insanın çevresi çok oluyor, sadece okul dolaylı onlarca kişi için potansiyel bir eş adayı konumunda; ancak yaş ilerledikçe insanın çevresi de daralıyor ve etrafında sadece bir iki arkadaşı kalıyor. Evlenmek istiyor ama teşebbüste bulunacağı veya kendisine talip olacak birileri yok. Toplumumuzda eskisi gibi eş, dost, akraba gidiş gelişleri olmadığı için keşfedilmeyi bekleyen bir define gibi kalakalıyor. Bazen düğün kartı geliyor, bu kim diye bakılınca “falancanın gelin olacak yaşta kızı varmıymış” ya da “onun kızı gelinlik yaşa geldi mi?” gibi ifadeler duyuyorum annemlerden. Tanıdığımız insanlar ama uzun süren okul süreci kopan sosyal ilişkiler bu durumun farkına varmaya engel oluyor. Özellikle hanımlar bu noktada çok daha mağdur. “Evlenmek istiyorum ama beni kimse tanımıyor ki gelip istesin” diyorlar. Bir de iş hayatına erken atılan erkekler askerliği vs. halledip takriben 25-26 yaşlarında ailelerinin de teşvikiyle evlilik arayışına girdiklerinde bunların kadrajı kendilerinden bir kaç yaş küçük hanımları kapsıyor. Anadolu insanı arasında hala en yaygın evlilik şekli bu olduğu için belli yaşların üzerine çıkıldıktan sonra bu kesimin kadrajından çıkmış oluyorsunuz. Çünkü toplumumuzda erkeklerin kendilerinden büyük kızlarla evlenmeleri çok çok nadir bir durumdur.

V. İnsan aynı evde doğup büyüdüğü kardeşleriyle ve anne babasıyla bile birçok uyumsuzluk ve anlaşmazlık yaşarken 20 yaşından sonra aynı çatının altına girdiği bir insanla anlaşmazlık ve uyuşmazlık yaşamaması mümkün müdür? Elbette değil! Bu, insanın gerçeğidir, insan olan yerde kriz vardır. Öyleyse bunu asgari düzeye indirip minimize etmemiz ve birlikte yaşanabilir forma sokmamız lazım ki bu da yine genç yaşlarda mümkündür. Karı koca birlikte olgunlaşmalıdır. Kil yumuşakken ona şekil verebilirsiniz, taşlaşınca şekil vermeye elverişli olmaktan çıkar ve herhangi bir müdahalede kırılır. Yaş ilerledikçe insanın kişiliği oturur, karakteri kemikleşir, kendi doğrularından taviz vermek istemez. Evlilik ise böyle bir tavra uygun değildir. Bu noktada özellikle tahsilli bayanlardan “bu yaşlarda çabuk manipüle edildiğimiz için aklımız başımıza gelmeden evlenmemizi istiyorsunuz” gibi yorumlar alıyoruz. Bu aslında kendilerinin Batı kültürü tarafından manipüle edilmelerinden kaynaklanan anlamsız bir iç kavganın tezahürüdür; kocayı kendine rakip görme, eşitlik dengesi kurmaya çalışma, terbiye etme, ataerkiye tavır alma vs… Bir gün boşuna kendileriyle çekiştiklerini anlayacaklardır ancak Basra harap olduktan sonra…

Evlilik yüzme gibidir, nasıl ki istediğiniz kadar kitabını okuyun, istediğiniz kadar dersini alın, eğitici videolar seyredin; o suyun içine girmedikçe yüzme öğrenemezsiniz; evlilik de böyledir, aynı çatının altına girmedikçe öğrenemezsiniz, evlilik hususunda bir olgunluk elde edemezsiniz. Ve her evlilik kendine özeldir, kendi içinde öğrenilir.

Son olarak; başta da ifade ettiğim gibi bunlar son derece önemli tavsiyeler; ama değişmez tabiat kanunları değildir. Bu sebeple “Ben şu yaşa geldim artık evlenemem mi? Çocuk sahibi olamam mı? Evliliğim başarılı olmaz mı?” gibi evhamlara kapılmayınız. Ben, Batı kültürünün çürümüşlüğünü bilimsel verilermiş gibi takdim edip gençlerimizi hataya sürükleyen bu anlayışın yanlış olduğuna dikkat çekiyorum. Evliliğe imkân bulduysanız, denk bir aday bulduysanız kesinlikle evliliği ertelemeyin diyorum. Özellikle hanımlar, her geçen gün büyüyen şu üniversiteli işsizler ordusunu görüyorsunuz. Kesinlikle ev hanımlığına burun kıvırmayın, gelinlik yaşa geldiyseniz, cazip bir talibiniz varsa türedi fikirlere kanarak evliliği ertelemeyin. Her şey vaktinde güzeldir, o yaşlar evli olarak geçirilmesi gereken yaşlardır. Sizler de görüyorsunuz ki belli bir yaştan sonra bu iş her açıdan çok daha zorlaşıyor.

Birileri onla bunla gezer, gönlünü eğlendirir, sonra da pişkin pişkin “otoz yoşundan önce olmozz” diyebilir; ancak siz Müslümanca bir hayata talipseniz; ne gönül kuşu pırpır ederken gönlünüze gem vurup nefsinize zulmedin ne de flörte tevessül ederek haramlara düşün. Bununla birlikte evliliği tamamen duygusal zeminde romantize ederek farklı beklentiler içerisine girmeyin. Evet, onlarda olacak ama nihayetinde bu hayattır, evliliğin dünya imtihanının yeni bir aşaması olduğunu unutmayın. Bu yolda tecrübeli insanların nasihat ve rehberliklerinden kendinizi müstağni görmeyin.

Evlilik kader ilişkisini bir sonraki yazımızda ele alacağız inşallah; ancak gelecek itirazları ön görerek Peygamberimizin şu hadis-i şerifini zikretmek istiyorum: “Ey Ali üç şeyi geciktirme; vakti giren namazı, hazırlanan cenazeyi, dengini bulduğun zaman bekâr kimseleri evlendirmeyi.” (Tirmizi, Salat, 127) Eğer evlilikte bizim teşebbüslerimizin rolü olmasaydı Efendimiz’in “geciktirmeyin” ifadesi anlamsız olurdu. Evlilikte kaderin rolü hiç yok değil; ancak bizim teşebbüslerimizin ve tercihlerimizin başrolde olduğunu aklımızdan çıkarmayalım. (Tafsilatını bir sonraki flooda bırakıyoru.) Allah bahtınızı açık etsin, cümle bekarlarımıza hayırlı kısmetler, geniş imkanlar, sıcacık yuvalar, hayırlı evlatlar ihsan eylesin…

Mesut Özbilir / 31/01/2024

İLGİNİZİ ÇEKECEK BENZER YAZILAR:

Evlilik öncesi mutlaka konuşulması gerekenler

“Evlenince düzelir” yanılgısı ve açar açmaz solan çiçekler

EVLİLİĞİN DE DEMLENMEYE İHTİYACI VARDIR

“Kadınlar ev işi yapmak zorunda değildir” söyleminin tahlili ve cinsiyet rolleri üzerine bir mülahaza

The post “EVLİLİĞİ 25 YAŞINDAN SONRAYA BIRAKMAMAYA ÇALIŞIN” TAVSİYEMİZİN SEBEPLERİ first appeared on Mesut Özbilir.

Ben bu meseleye biraz farklı bir noktadan bakmak istiyorum. Çünkü nitelikli bir dini eğitim elbette çok önemlidir ama bizim ondan önce atladığımız daha önemli bir nokta var. O olmadan hangi eğitimi verilirse verilsin, hangi tahsil yapılırsa yapılsın pek bir anlamı olmuyor. O mühim nokta nedir?

Biliyorsunuz İslam’a girerken telaffuz ettiğimiz kelime-i tevhid iki bölümden oluşuyor. Önce “lâ ilâhe” diyerek bütün batıl ilahları ve ideolojileri reddediyoruz, sonra “illallah” diyerek hak olan Allah’ı ve onun nizamını kabul ve ikrar ediyoruz. İslam’a girerken böyle yaptığımız gibi yaşarken de bu duruşumuzu kaybetmememiz gerekiyor. Yani; ilhamını dinden ve sahih örften değil doğrudan doğruya “gayri Müslim milletleri taklitten” alan toplumumuzun kabullerini, rutinlerini, adetlerini reddedeceğiz. “Herkes böyle yapıyor, öyleyse orta yol, makul ve makbul davranış bu” anlayışından mutlaka vaz geçeceğiz.

İşte çocuklarımızı da küçük yaşlardan itibaren bu bilinçle yetiştirmemiz çok önemli: “Biz Müslümanız, bunu yapamayız ama şunu yapabiliriz” telkinleriyle “seçebilme” yani; hakkı ve batılı ayırt edebilme kabiliyeti ve refleksi oluşturmalıyız. Ta ki kalabalıkların peşinden sürüklenen güdük ve silik bir kişilik kazanmasın. Ancak bunu uzun bir sürece yayarak ilmik ilmik işlemeliyiz. Ve en önemlisi reddettiğimiz hiçbir şeyi alternatifsiz bırakmamaya özen göstermeliyiz. Yani çocuğun zihninde sadece yasaklayan bir ebeveyn portresi çizmeyip, reddettiğimiz her şeyin meşru bir muadilini de birlikte icra etmeye gayret etmeliyiz.

Bu şekilde Müslümanca bir şahsiyet oluşturamadıktan sonra ister medrese okusun ister mektep, ister hafız olsun isterse allame-i kül; hiçbir anlamı yok. İlmine muvafık bir “duruş” kazanamamış kişileri, Kur’an’ın “kitap yüklü eşek” diye vasıflandırdığını hepimiz biliyoruz. İnsan Müslümanca bir şahsiyet ve duruş kazandıktan sonra ilim, irfan, hafızlık, hocalık vs. bir artı değer ifade eder. Aksi halde sadece dünyevi bir etiket olmakla kalarak uhrevi bir yük halini alır.

Allah cümlemizi, çoluk çocuğumuzu bu duruma düşmekten muhafaza eylesin. İlim, amel, ihlas ve en önemlisi istikamet üzere daim eylesin… Amin…

Mesut Özbilir/Facebook

26 Ramazan 1444/17.04.2023

The post Çocuklarımıza nasıl bir din eğitimi vermeliyiz? first appeared on Mesut Özbilir.

Konuya girmeden önce bir hususu belirtmeyi son derece önemli görüyorum. Bir hukuk sistemi ancak kendi içinde ve kendi dinamikleriyle anlaşılabilir. İslam’ın temel umdeleri olan “kulluk” ve “adalet” kavramlarının yerine, Batı’ya ait olan  “özgürlük” ve “eşitlik” kavramlarını ikame edip, bir de bunları merkeze alarak İslam’ın ahkâmını/hukukunu anlamaya çalışırsak, anlamımız mümkün olmaz. Bugün belki bu ve birçok meseleyi çıkmaza sokan en önemli amil; insanların aidiyet duydukları anlam-değer dünyasının ilke ve esaslarıyla, ait olmadıkları bir dünya kurgulamaya çalışmalarıdır. Onun için zihinlerimizi teslim alan bu algılardan kurtulmadıkça, dinin vaz ettiği hükümlerin bize sunduğu imtiyaz ve imkânları hakkıyla idrak edemeyeceğimizi baştan belirtmiş olalım.

Peygamberimiz (s.a.s.) kendisi birçok kez evlenmiş, “Nikâh benim sünnetimdir. Kim benim sünnetime uygun davranmazsa benden değildir. Evlenin. Çünkü ben (kıyamet günü diğer) ümmetlere karşı sizin çokluğunuzla iftihar edeceğim…”^[1] buyurarak ümmetini de evliliğe teşvik etmiştir. Kızlarını Hz. Osman (r.a.) ve Hz. Ali (r.a.) gibi ashab-ı kiramın önde gelen isimleriyle evlendirerek bu sünnetini teyid etmiştir. İslam’ın ilkelerine göre tesis edilen ilk aileler arasında yer alması hasebiyle Efendimizin (s.a.s.) burada kızlarına belirlediği rol, konumuz bağlamında bizim için son derece önem arz edecektir. Nitekim Hanefî fıkıh kitaplarımızda bu mesele büyük ölçüde Hz. Fâtîma (r.a.) ve Hz. Ali’nin (r.a.) evliliği üzerinden ele alınmıştır. Şöyle ki; Hz. Peygamber’in evin iç işlerini Hz. Fâtıma’ya, dış işlerini ise Hz. Ali’ye taksim ettiği hemen hemen bütün fıkıh kitaplarımızda nakledilmektedir.^[2] Bu ve benzeri nakillerden hareketle âlimlerimiz; “ev işleri dinen kadının görevi olduğu gibi örfen de kendisinden istenir”^[3] demiştir. Buna delil teşkil eden ve teyid eden bir başka delil ise el-Buhârî ve Müslim’in naklettiği şu hadisi şeriftir:

Hz. Fâtıma (r.a.) bir gün Peygamberimize (s.a.s.) el değirmeni çevirmekten elinde meydana gelen rahatsızlığı şikâyet etmek için gelmişti; ancak kendisi evde olmadığı için bu şikâyetini Hz. Âişe’ye arz etti. Daha sonra Efendimiz bu durumdan haberdar olunca bir gece kızı Fâtıma’nın evine gitti. Hz. Ali (r.a.) diyor ki: Biz yataklarımızı alıp yatmıştık ki Hz. Peygamber geliverdi, tam kalkacağımız sırada; “Yerinizde durunuz” buyurdu ve gelip benimle Fâtıma’nın arasına oturarak şöyle buyurdu: “Dikkat edin! Ben size benden istemiş olduğunuz şeyden daha hayırlı bir şeye sizi yönlendiriyorum; yatağınıza girdiğinizde otuz üç kere “Subhânallah”, otuz üç kere “el-Hamdu lillâhi”, otuz dört kere de “Allâhu ekber” deyiniz. İşte bu sizler için hizmetçiden daha hayırlıdır.”^[4]

Âlimlerimiz Peygamberimiz’in (s.a.s.) önce evin iç işlerini Hz. Fâtıma’ya, dış işlerini ise Hz. Ali’ye taksim etmesini, daha sonra da şikâyet ettiği halde Hz. Ali’yi ev işlerinde Fâtıma’ya (r.a.) yardım etmesi hususunda veya ona bir hizmetçi tutması noktasında yönlendirmeyip; Fâtıma’yı ev işlerini yapmaya devam etmesi üzere bırakmasını; ev işlerini yapmanın kadının görevi olduğuna delalet ettiğini beyan etmişlerdir.^[5]

Buna aykırı olarak “kadın ev işlerini yapmaya mecbur değildir” şeklinde son zamanlarda şayi olan söyleme gelince; bu, fıkıh kitaplarındaki ilgili ifadenin deyim yerindeyse yarım yamalak nakledilmesinden neşet etmektedir. Şöyle ki; dini hükümler “diyaneten” ve “kazaen” olmak üzere iki kısma ayrılır: “diyaneten” bir hükmün Allah katındaki durumunu, “kazaen” ise mahkeme nazarındaki durumunu ifade eder. İşte fıkıh kitaplarında yazan; kadının mahkemece ev işlerini yapmaya zorlanamayacağı; ancak yapmadığı takdirde Allah katında bundan sorumlu olacağıdır. Çünkü ev işlerini yapmak kadın üzerine vaciptir.^[6] Bundan dolayı âlimlerimiz, mesela koca ev işlerini yapması için karısına bir ücret verse bu parayı alması karısına helal olmaz. Çünkü zaten kendisine vacip olan bir işi yaptığı için ücret almış olacaktır ki bu helal değildir, demişlerdir.^[7] Netice olarak “kadın ev işlerini yapmaya mecbur değildir” şeklindeki söylem doğru değildir; bu sadece geride geçtiği üzere mahkemece ev işlerini yapmaya zorlanamaz, anlamındadır.

Yalnız bir noktayı izah edelim; “ev işlerini yapmak kadına vaciptir” derken bunu aynî bir ibadet gibi anlamamak gerekir. Yani ev işlerinin bizatihi kendisi vacip değildir, yerine getirilmesinden kadın sorumludur. Peygamberimiz (s.a.s.) bir hadisi şeriflerinde şöyle buyurmuştur: “Hepiniz birer çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden/yönettiklerinizden sorumlusunuz. Devlet başkanı bir çobandır ve yönettiği insanlardan sorumludur. Koca bir çobandır ve o da ev halkından sorumludur. Kadın da kocasının evi ve çocukları üzerinde bir çobandır; o da bunlardan sorumludur…”^[8]  Bu işleri bazen bir hizmetçi veya kadının yetişkin kızı veya kocası yapabilir, bu durumda kadın yapmadı diye günahkâr olmaz. Önemli olan kendi sorumluluk alanındaki bu işlerin yerine getirilmesidir.

Burada şunu da gözden kaçırmamak gerekir; bu karşılıksız haybeden talep edilen bir hizmet değildir. Kadının ev işlerindeki bu sorumluluğuna makabil evin bütün dış işleri, nafakası, geçimi de kocanın üzerine vacip kılınmıştır. Kuran-ı Kerim’de: “Onlarla (kadınlarınızla) mâruf bir vecihle geçininiz”^[9]  buyurulmuştur. Bu ayeti kerimede zikredilen “maruf” ifadesi: “Kişinin karısına nafaka, mehir vb. haklarını vermesi, kaba sözlerle ona eziyet etmemesi, ondan yüz çevirmemesi, günahsız yere asık surat ve çatık kaşla muamele etmemesi vb.” şeklinde tefsir edilmiştir.^[10] Yine bir başka ayette: “Erkekler, kadınlar üzerine idareci ve hâkimdirler. Çünkü Allah birini diğerinden üstün yaratmıştır. Bir de erkekler mallarından (aile fertlerine) harcamaktadırlar. Saliha kadınlar, itaatkâr olanlardır.”^[11] buyurularak kocaya hem evin reisliği tevdi edilmiş hem de karısının nafakasıyla sorumlu olduğuna işaret edilmiştir.^[12] “Onların (annelerin) yiyeceği, giyeceği, örfe uygun olarak babaya aittir.”^[13] ayeti de yine nafaka sorumluluğunun kocaya ait olduğunu ifade eden bir başka delildir. Hatta yeri gelmişken bir şeye daha temas edelim. Bu mesele açıldığı zaman birlikte kullanılan bir argüman daha var ki, o da; “kadın çocuğunu emzirmeye mecbur değil, kocası sütanne tutmak zorunda” şeklindeki bilgidir. Evet, bu doğru, kadın çocuğunu emzirmek istemezse buna zorlanamaz ve (zaruri bir durum yoksa) çocuğunu emzirmek anne üzerine farz/vacip de değildir.^[14] Yani bununla “kadın çocuğunu bile emzirmeye mecbur değilken kocasına niye yemek pişirmeye mecbur olacakmış?” şeklinde bir çıkarım yapıyorlar ki bu çok yanlış. Çünkü annenin çocuğunu emzirme mecburiyetinin olmaması çocuğun nafakasının babaya ait olmasından dolayıdır. Yani kadının sorumluluk alanı değil. Bu bile karı koca arasındaki sorumluluk alanlarının ne kadar belirgin çizgilerle birbirinden ayrıldığını gösteriyor. Buradan belki şu çıkarımı yapmak daha isabetli olacaktır; kadın doğurduğu çocuğu bile emzirmeye mecbur edilemiyorsa evin geçimi için dışarda çalışmaya mecbur edilebilir mi? Asla, kadın evin maişetini kazanmakla yükümlü olmadığı gibi buna zorlanması da caiz değildir. Dolayısıyla belli çevrelerin kadın kocasına ve evine hizmet etmekle sorumlu da sanki kocanın hiçbir sorumluluğu yokmuş gibi bir algı oluşturması kasıtlı ve iyi niyetten uzaktır. Yakın tarihte ülkemizde yaşanan manevi kuralık mevsiminin ürettiği; “kavvâm”lık vasfını yitirmiş, sorumluluklarını gözetmeyen, karısının hukukuna riayet etmeyen, ancak Anadolu kadınının vefakâr ve itaatkâr duruşunu sonuna kadar kullanan koca tiplemelerinin zulümlerini, dinin bu hükümlerine fatura etmek büyük bir haksızlıktır. Yıllarca İtilmiş’le Kakılmış’ı, Üvey Baba’ları, içki içip kadın döven ayyaş kumarbaz karakterleri ekranlardan servis ederek, bu hastalıklı anlayışı istikbalde yürürlüğe konulacak projeler için olgunlaştırıp, yaygınlaştırdılar. Ne yazık ki Müslümanların aile yapısıyla asla bağdaşmayan insanî bile denemeyecek muameleleri müslüman mütedeyyin ailelere fatura ettiler. Ve maalesef de başarılı oldular…

Konumuza dönecek olursak geride delilleriyle izah ettiğimiz üzere din, erkeğe de kadına da aile içerisinde bir takım sorumluluklar yüklemiştir. Her ikisi de aileye bir şekilde hizmet etmekle mesuldür, sadece sorumluluk alanları birbirinden farklıdır. En basit ifadeyle koca dışardan getirmekle, kadın içerde pişirmekle yükümlü, ikisi de bu hususta bir emek harcıyor; ancak günün sonunda aynı sofraya oturup aynı aşı paylaşıyorlar. Kadın ve erkeğin yaratılış itibariyle biyolojik, psikolojik ve fizyolojik yapısı da bunun böyle olmasını hikmetli kılmıyor mu zaten? Modern zamanları idrak ettiğimiz şu günlerde evin nafakasıyla tamamen erkeği mesul tutmakla Allah’ın kadınları nasıl kayırdığını tam anlamıyla idrak ve izah edemiyoruz belki; lakin bir yüz sene geriye gittiğimizde bu durum çok daha net anlaşılacaktır. Evin dış işlerinden, nafaka ve maişetinden sorumlu olmak demek; dışarda kazma kürekle çalışmak, öküzlerle çift sürmek, hayvanlarla yük taşımak, baltayla odun kırmak, orakla ekin biçmek vs. tamamen beden gücüne dayanan yorucu bir mesai gerektirmektedir. Yaz kış, yağmur çamur, sıcaklık soğukluk gibi olumsuz şartlar da hesaba katıldığında, bunun ne kadar yorucu ve yıpratıcı bir yükümlülük olduğu açıktır. İşte Allah bütün bu yükü biyolojik, psikolojik ve fizyolojik olarak buna müsait yarattığı erkeğe yüklemiş ve ona göre daha narin ve nahif yarattığı kadını bu meşakkatli alandan muaf tutmuştur. Anlayana bu fevkalâde büyük bir imtiyazdır. Hatta geriye gitmeye de gerek yok, bugün dahi birçok kadın için iş hayatı adeta bir çiledir. Özellikle büyük şehirlerde sabahın erken saatlerinde dakikalarca durakta beklemesi, tıklım tıklım dolu toplu taşıma araçlarına doluşarak işe gitmesi, akşama kadar birçok zorluğa göğüs germesi ve bu yorucu mesainin ardından da akşam tekrar aynı ulaşım araçlarıyla evine dönmesi bir kadına reva görülecek şey değildir. Ne var ki bunu bir ihsan olarak günümüz kadınlarına kabul ettirdiler…

Kadının da çalışarak ailenin geçimine ortak olduğu evliliklerdeki karı koca sorumluluklarının taksimine gelince; buna tek düze bir cevap vermek mümkün değildir. Çünkü bazı kadınlar kocası razı olmadığı halde keyfi olarak çalışıyor, bazısı karşılıklı rıza ile çalışıp ailenin nafakasını birlikte üstleniyor, bir kısmı kocasının sorumsuzluğundan dolayı kerhen çalışmak zorunda kalıyor, bir kısmı “dini açıdan” meşru bir işte çalışıp ailesini ihmal etmezken, bir kısmı gayri meşru bir işte çalışıp evini de ihmal ediyor vs… Daha birçok farklı senaryodan bahsetmek mümkündür ve bunların her birine ayrı ayrı cevaplar vermek gerekiyor. Ancak burada her birini tasavvur ederek değerlendirmek yazının hacmini çok fazla büyüteceğinden sadece ilkesel olarak özetlemekle yetineceğiz.

Geride zikrettiğimiz ayet-i kerimelerden de anlaşılacağı üzere; kadının, çocukların kısacası ailenin yemesi, giyinmesi, barınması vb. bütün maişeti “nafaka” adı altında kocaya yüklenmiştir. Kadın “zengin olsa bile” hiçbir şekilde evin nafakasından sorumlu olmayıp, elde ettiği gelirde tamamıyla kendisine aittir. Bugün maalesef gerek anne-babaların, gerekse kocaların kadınları çalışıp para kazanmaya zorladığı bir anlayışın gitgide yaygınlaştığını görmekteyiz. Artık devir değişti denilerek kadınlara sorumlu olmadıkları böyle bir yük yüklemek, birçok münkerâtın kol gezdiği iş ortamlarına itmek son derece büyük bir vebaldir. Dolayısıyla kocanın keyfi olarak karısını dışarda çalışmak ve evin geçimi için para kazanmak zorunda bıraktığı senaryoların tamamında koca günahkâr olur. Bununla beraber karısından “ev hanımı standartlarında” bir ev içi hizmet beklemesi de adil olmaz. Çünkü evin hem iç hizmetini hem de dış hizmetini karısına yükleyerek ona zulmetmiş olur. Nitekim büyük şehirlere göçten önceki süreçte kadınların hem ev işlerine hem geçim derdine ortak edilmek suretiyle çok ağır ve meşakkatli bir muameleye maruz bırakıldığını geride yazmıştık.[15]

Kadının, kocasının kâfi derecede evin maişetini karşılayıp dışarda çalışmasına da razı olmadığı halde; popüler kültüre ayak uydurma, kariyer idealleri, yaşam standartlarını yükseltme vb. sâiklerle çalışmasına gelince; burada kadının da günahkâr olacağı açıktır. Çünkü koca Kur’an ayeti ile “kavvâm” yani evin reisi kılınmıştır ve karısı meşru taleplerini yerine getirmekle mükelleftir. Geride de geçtiği üzere Allahu Teâlâ: “Erkekler, kadınlar üzerine idareci ve hâkimdirler (…) Saliha kadınlar, itaatkâr olanlardır…”^[16] buyurmuştur. Yine Peygamberimize (s.a.s.) hangi kadın hayırlıdır, diye sorulduğunda: “Ona baktığı zaman kocasına mutluluk veren, bir şey istediğinde yerine getiren, nefsi ve malı hususunda, kocasının hoşuna gitmeyecek şekilde ona karşı gelmeyen kadındır.”^[17] buyurmuştur. Dolasıyla kadın kocasının razı olmadığı halde dışarda çalışırsa günahkâr olur.

“Kocanın karısını çalışmaya mecbur ettiği” ve “kadının, kocasının rızası olmadığı halde çalıştığı” iki durumdan söz ettikten sonra son olarak karı kocanın karşılıklı rızasıyla kadının çalışması durumunu ele alalım. (Tabi kadının dinen meşru bir işte çalıştığını var sayarak değerlendirmede bulunduğumuzu ifade edelim, aksi halde karı-kocanın her ikisi de günahkâr olur.) Bu durumda karı-kocanın çalışma standartları, evde bulundukları saatler, çocuklarının olup olmaması vb. durumlar farklılık arz edeceğinden genelleme yapmak mümkün olmaz; ancak bazı ilkeleri öne çıkararak şunu söyleyebiliriz. Varsa çocuklarını mağdur etmeden, birbirlerine karşı karı-koca sorumluluklarını aksatmadan, kocanın kavvâm/ev reisliği vasfına, karının mahremiyetine halel getirmeden, örfen kınanmayacak, mürüvveti ihlal etmeyecek şekilde karı-kocanın kendi aralarında anlaşarak bir aile içi hizmet taksimi yapmaları uygun olacaktır. Bu hususiyetler gözetilip her ikisinin de razı olduğu bir iş bölümü yapmalarıyla meşru bir zemin oluşmuş olacaktır. Burada önemine binaen bir noktayı tekrar vurgulayalım; her şeyin müşterek olarak paylaşıldığı böyle bir ailede ekonomik bağımsızlık ve mesleki kariyer gibi vasıflara sahip olan bir kadının, kocasının kavvâm/ev reisliği sıfatını yok saymamaya ve mürüvvetine halel getirmemeye azami derecede dikkat etmesi gerekecektir. Zira bu denge kat’i naslarla kurulmuştur ve iş hayatında kazanılan hiçbir meziyet bu dengeyi bozmayı meşru hale getirmez.

Cinsiyet rolleri üzerine bir mülahaza

Karı koca, ortak bir hayata talip olan, birbiriyle tamamlanan, iki gönül iki beden ama “tek bir bütün” olan iki insandır. Bir çift ayakkabı misali, ne kadar üstün meziyetli olursa olsun biri olmadan diğeri anlamsız, birini diğerinin yerine ikame etmek imkânsızdır. Sadece birbiriyle sükûnet bulsunlar diye^[18] çift yaratılan bu iki insan unsurunun, birbiriyle rekabete zorlandığı bir anlayış, hiçbir şekilde insanî ve İslâmî değildir. Her geçen gün daha da bozulan bu dengenin ihya ve inşası, toplumun çekirdeğini oluşturan ailenin selameti için hayati önemi haizdir. Annenin işe, babanın işe, çocuğun kreşe gittiği, öğrenci evi gibi bir yapının ideal aile modeli olarak takdim edilmesini makul ve makbul karşılayamayız. Tek tip insan modelinde ısrar edelim demiyoruz; elbette kadınların var olduğu hatta bazen var olması gereken alanlar, meslek gurupları vardır. Muallim/müderris olup ders okutan, ticaret yapıp para kazanan, doktor-hemşire olup şifa dağıtan kadınlar tarih boyunca olmuştur, bugün de var olacaktır. Ancak bugün karşı karşıya kaldığımız ve tavır aldığımız şey bu değil. Bir ihtiyaçtan doğan veya bir zarurete binaen gelişen bir durum hiç değil. Tamamen küresel hegemonyanın fıtratı imha projesiyle karşı karşıyayız ve elimizdeki son kale İslâm’ın kadınlarıdır. Dolayısıyla kadınların “top yekûn”, ne fıtratlarıyla ne de dinimizle bağdaşmayan, erkeklerle “eşit” rol üstlendiği bir pozisyona sevk edilmesi, erkeklerin kadınlaşmaya, kadınların erkekleşmeye teşvik edilmesi, boşanmaların artıp, evliliklerin azalıp, nikâhsız hatta eşcinsel birlikteliklerin artmaya başlaması bizi düşünmeye sevk etmelidir. Dikkatli bir şekilde tetkik edildiği vakit görülecektir ki; bütün bu kötülüklerin temelinde kadın erkek cinsiyet rollerinin eşitlenmeye başlaması ve ilahi dengenin bozulması vardır. Şunu açıkça ortaya koyalım ki; feminizm, eşcinselliğin bir diğer ifadeyle lgbt’nin köprüsüdür. Onun için ne olursa olsun bu dengeyi korumaya memuruz. Kadın, kadın gibi; erkek, erkek gibi olmalı, fıtratına uygun davranmalıdır. Her halükarda karı-koca dinin kendilerine biçtiği rolü kabullenmeli, evliliği uhrevi bir yolculuk olarak görüp, hiçbir şekilde gocunmadan kendi sorumluluk alanlarında birbirlerine hizmeti ibadet telakki etmelidir. Ta ki yüklenmiş oldukları yük zahmet olmaktan çıkıp rahmet olmaya dönüşsün. Her iki taraf da kendi sorumluluklarını bilip gereğince hareket ettikten sonra; gün olur koca ev işlerinde karısına yardım eder, gün olur kadın kocasına maddi anlamda destek olur. Dinamik olan hayat hep aynı hal üzere devam etmez, kendi sorumluluk alanlarında yetersiz kaldıkları noktada karı koca birbirine yardımcı olup, birbirinin yükünü elbette hafifletecektir. Buna mani bir durum olmadığı gibi tasvip ve teşvik edilen bir şeydir.

Yeri gelmişken yine son derece yanlış bir yaklaşıma daha açıklık getirmek istiyorum. Biz burada karı-kocanın uhrevi sorumluluğu anlamında meseleyi ele aldık ve naslar üzerinden temellendirdik. Dolayısıyla Peygamberimiz’in (s.a.s.) ayakkabısını dikmesi, elbisesini yamaması kabilinden yapılan rivayetler “vücub” ifade etmez “nedb” ifade eder. Yani bütün erkeklere uhrevî bir sorumluluk yüklemez; ancak güzel bir haslet olarak teşvik edilir ki bunun da altını çizdik. Çünkü Peygamberimiz’in (s.a.s.) her yapmış olduğu şeyi bütün erkeklere vacip kılmak için ayrıca bir karine olması gerekir.

Bir başka dikkat çekeceğimiz nokta da şudur; bu hükümler bizim için başımızı önümüze eğmemiz, sumen altı etmemiz, görmezden gelmemiz gereken şeyler asla değildir. Allahu Teala Kur’an-ı Kerim’de açıkça “…Kadınların da yükümlülüklerine denk belli hakları vardır; ancak erkekler, kadınlara göre bir derece üstünlüğe sahiptirler…”^[19] “Erkekler, kadınlar üzerine kavvâm/idareci ve hâkimdirler.”^[20] buyurmuştur. Hal böyleyken, kendi gettolarında kabile kafasıyla düşünen feministlerin tahrikleriyle bu taşları yerinden oynatmaya kalkamayız. Hayatı sadece dünyadan ibaret gören bir anlayışla, ebedi hayatımızın akıbetini belirlemek üzere imtihan icabı konulmuş sınırlarla kavga edemeyiz. Bu rol ve sorumlulukların sadece dünya imtihanının bir parçası olduğu, Allah katında üstün olmanın yegâne ölçüsünün ise ancak takva; yani “Allah’ın emir ve yasaklarına azami düzeyde hassasiyet göstermek” olduğu bilinciyle hareket etmeliyiz. Bugün Hz. Aişe (r.a.) annemiz gelse yeryüzünde nefes alan bütün erkeklerden daha üstündür de, âlimdir de; ancak mihraba geçip namaz kıldıramaz, minbere çıkıp hutbe okuyamaz.  Dolayısıyla eşitlik, özgürlük gibi gayri İslami arayışları kap bulaşığı gibi kafamızdan söküp atmalıyız. Çünkü iman, hakkı hak bilip ittiba etmeyi; bâtılı, bâtıl bilip ictinab etmeyi/sakınmayı gerektirir.

Son olarak “zamanın değişmesiyle hükümlerin değişmesi” kaidesi, sınırları kat’i naslarla çizilmiş meseleler için söz konusu olamaz; ancak hakkında nas bulunmayıp içtihatla belirlenen meseleler hakkında caridir. Bu mesele ise görüldüğü gibi açık bir biçimde Kur’an ayetleriyle sabit olmuştur. Kadın, atomu da bölse, kansere ilaç da bulsa, Afrika’nın bütün açlarını da doyursa; Allah erkeğe “kavvâm” demiştir. Bunlar ancak Allah’ın çizdiği sınırlar içinde hareket eden bir kadın için birer meziyet ve üstünlük nişanesidir, aksi halde hiçbir ehemmiyeti yoktur. Allah dileseydi hastalığı ve fakirliği yaratmazdı. Ve kullarından da fakirliği ve hastalığı ortadan kaldırmak gibi bir talepte de bulunmamıştır. Şu dünyada bulunmamıza sebep teşkil eden tek bir gaye vardır; o da Allah’a kulluktur. Allahu Teala “Ben cinleri ve insanları, başka değil, sırf bana kulluk etsinler diye yarattım.”^[21] buyurarak bunu açık bir biçimde bildirmiştir. Şu halde önceliğimiz her zaman Allah’ın koyduğu sınırları muhafaza etmek ve o sınırlar içerisinde kalmaya çalışmak olacaktır. Bununla birlikte zamanın getirdiği yeni ufuklara açılmamız anlamlı hale gelecek ve bir değer ifade edecektir.

“Ey insanlar! Sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık (…) Muhakkak ki Allah katında en değerli ve üstün olanınız O’na itaatsizlikten en fazla sakınanınızdır. Allah her şeyi hakkıyla bilmektedir, her şeyden haberdardır.”^[22]

Mesut Özbilir/  09.04.2023

[1] İbn Mâce, Nikâh, 1.

[2] es-Serahsî, el-Mebsût, XV, 62; İbn Nüceym, el-Bahru’r-Raik (Dâru İhyâi’t-turasi’l-ârabî, Beyrut, 2015) IV, 282.

[3] es-Serahsî, el-Mebsût, XV, 62.

[4] el-Buhârî, Kitâbu fezailu’l-eshâb 9 (3705); Kitâbu’n-nefakât, 6 (5361); Müslim, Kitâbu’z-Zikr, 80 (6915).

[5] el-Âynî, Ûmdetü’l-Kârî, (Dâru’l-kütübi’l-îlmiyye, Beyrut),  XXI, 29; İbn Hacer, Fethu’l-bârî (er-Risâletü’l-âlemiyye, Beyrut, 2013), XVI, 351.

[6] İbnü’l-Hümam, Fethu’l-kadîr, IV, 349; İbn Nüceym, el-Bahru’r-Raik, IV, 282.

[7] es-Serahsî, el-Mebsût, XV, 62; İbn Nüceym, el-Bahru’r-Raik, IV, 282.

[8] el-Buhârî, İtak 17 (2554); Müslim, İmare 20 (4724).

[9] 4/en-Nisâ 19.

[10] Ebû Bekir el-Cessâs, Ahkâmu’l-Kur’ân, II, 138.

[11] en-Nisâ 34.

[12] Ebû Bekir el-Cessâs, Ahkâmu’l-Kur’ân, II, 236.

[13] 2/el-Bakara 233.

[14] Ebu Bekr el-Cessâs, Ahkâmu’l-Kur’an, I, 494.

[15] “Kadınlara ev hanımı rolü biçilmesi dini değil örfidir” başlığına bakınız.

[16] 4/en-Nisâ 34.

[17] Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, XII,383; XV, 360; 411; en-Nesâi, es-Sünenü’l-Kübra (Müessesetü’r-Risâle, Beyrut, 2001), V, 161.

[18] “Onlara ısınıp kaynaşasınız diye size kendi türünüzden eşler yaratıp aranıza sevgi ve şefkat duyguları yerleştirmesi de O’nun ayetlerindendir. Doğrusu bunda iyi düşünen kimseler için dersler vardır.” 30/Rûm, 21.

[19] 2/el-Bakara 228.

[20] 4/en-Nisâ 34.

[21] 51/ez-Zâriyât 56.

[22] 49/el-Hucurâ 13.

The post “Kadınlar ev işi yapmak zorunda değildir” söyleminin tahlili ve cinsiyet rolleri üzerine bir mülahaza first appeared on Mesut Özbilir.

“Nişanlılık döneminde kötü huylarını fark edemedin mi? Hiç mi kendini belli etmedi?”

The post “Evlenince düzelir” yanılgısı ve açar açmaz solan çiçekler first appeared on Mesut Özbilir.